Chiến tranh đã lùi xa nhưng trong sâu thẳm đôi mắt Mẹ Việt Nam Anh hùng (VNAH) Nguyễn Thị Cược ở tổ dân phố Hoàng Xá, phường Ninh Xá (Bắc Ninh) vẫn đau đáu mong ngóng, đợi chờ bóng hình những đứa con. Hai lần trải qua nỗi đau mất con nhưng mẹ vẫn kiên cường vượt qua, tiếp tục sống, cống hiến và đóng góp xây dựng quê hương, đất nước.

Căn nhà nhỏ, ấm áp của mẹ Cược nằm ở giữa tổ dân phố Hoàng Xá. Bên ghế đá, dưới vòm cây xanh biếc, mẹ Cược mỉm cười đôn hậu, khiêm tốn nhẹ nhàng: “Các con đến thăm là mẹ cảm thấy vui rồi. Còn những việc làm của mẹ rất nhỏ cho quê hương, đất nước”. Cả cuộc đời mẹ Cược đã hiến dâng, hy sinh thầm lặng cho cách mạng, cho sự nghiệp xây dựng và phát triển quê hương. Những năm kháng chiến chống Pháp bom rơi, đạn lạc, mẹ nhiều lần cùng gia đình sơ tán rồi khi bình yên lại trở về cùng cán bộ, dân quân du kích bám đất, giữ làng. Mẹ tích cực tham gia phong trào của Hội Phụ nữ, Hội Nông dân hăng hái thi đua lao động, sản xuất tri viện cho miền Nam ruột thịt.

Lãnh đạo phường Ninh Xá tặng quà Mẹ VNAH Nguyễn Thị Cược.

 Hưởng ứng phong trào “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”, mẹ ân cần động viên các con lên đường nhập ngũ bảo vệ non sông. Ngước lên tấm Bằng Tổ quốc ghi công, bao nhiêu ký ức  của mẹ ùa về trong khóe mắt. Mẹ sinh được 8 người con: 4 trai, 4 gái thì 2 người con của mẹ đã anh dũng hy sinh cho Tổ quốc. Đó là Liệt sỹ Đỗ Văn Hát, sinh năm 1955 và Liệt sỹ Đỗ Đức Vui, sinh năm 1958.

Hơn 50 năm trôi qua, lá thư của người con trai yêu dấu Đỗ Văn Hát luôn được mẹ nâng niu cất giữ như báu vật của riêng mình. Lá thư ngày 18-9-1972, anh Hát gửi về quê nhà từ doanh trại Lục Ngạn (Bắc Giang) trước thời khắc lên đường vào chiến trường B (Tây Nguyên) chiến đấu. Trong thư anh Hát viết: “Vừa qua có 1 cơn bão lớn làm đổ cả doanh trại, cả tiểu đoàn chúng con phải sơ tán vào nhà dân. Con chỉ lo về gia đình thôi. Không biết gia đình ta có thiệt hại nhiều không...”. Đó là bút tích và tình cảm cuối cùng anh để lại cho người thân. Năm 1974, cầm tờ giấy báo tử của con từ mặt trận tỉnh Kon Tum gửi về, mẹ lặng người nhìn về phía bầu trời xa xăm bảo với các con một câu “Chiến tranh mà...! Chiến tranh thì có mất mát, hy sinh”.

Niềm vui của Mẹ VNAH Nguyễn Thị Cược bên người thân trong gia đình.

 Đất nước hòa bình, không có niềm vui nào bằng ngày trở về, nhưng cũng không có nỗi đau nào bằng nỗi đau trong ngày chiến thắng khi những người thân yêu nhất mãi mãi ra đi không bao giờ trở lại. Ngày chính quyền địa phương, gia đình đón hài cốt Liệt sỹ Đỗ Văn Hát từ huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum trở về quê hương, mẹ bảo rằng, với mẹ phút đau thương đón nhận tin con hy sinh từ mặt trận về cũng chính là phút giây khiến mẹ trở nên mạnh mẽ nhất. Khi ấy, trong mẹ chỉ có một suy nghĩ là còn giặc còn chiến đấu “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Mẹ chưa bao giờ nghĩ mình làm điều ấy là để trở thành Anh hùng.

Sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước ta dồn sức, hợp lực bảo vệ biên giới phía Bắc. Ngày 22-11-1978, tiếp nối truyền thống vẻ vang của gia đình, anh Đỗ Đức Vui, sinh năm 1958 xung phong trở thành lính trinh sát Trung đoàn 199, Sư đoàn 347, Quân đoàn 14. Ngày chia tay con lên đường nhập ngũ, dù canh cánh những vết thương lòng trong kháng chiến chống Mỹ, mẹ Cược vẫn bình tâm căn dặn: “Con đi chân cứng đá mềm. Ở quê nhà, mẹ và gia đình tin tưởng con sẽ vững tâm, quyết chiến, quyết thắng trở về”. Có lời động viên của mẹ, anh Vui hân hoan, xông pha ra mặt trận, mưu trí dũng cảm đương đầu với giặc. Tháng 5-1979, trong một lần thực hiện nhiệm vụ trinh sát luồn sâu trong lòng địch, anh Vui đã bị trọng thương (tỷ lệ thương tích 81%) ở mặt trận Lạng Sơn. Trở về quê hương, thương binh Đỗ Đức Vui luôn nêu cao truyền thống, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” sống chan hòa, gương mẫu trong các cuộc vận động, phong trào thi đua tại địa phương. Năm 2016, do sức khỏe suy yếu, thương binh Đỗ Đức Vui đã qua đời, để lại niềm tiếc thương của người thân, bạn bè, chính quyền địa phương. Ghi nhận chiến công và đóng góp tích cực, năm 2017, Đảng và Nhà nước đã suy tôn Liệt sỹ cho đồng chí Đỗ Đức Vui. 

Thế hệ trẻ thăm, tặng quà Mẹ VNAH Nguyễn Thị Cược.

Đối với các con, mẹ Cược luôn là trụ cột, là chỗ dựa tinh thần của cả gia đình. Trong cuộc sống thường ngày, mẹ luôn răn dạy con, cháu phải biết kính trên, nhường dưới, đối với bạn bè, chòm xóm phải hòa nhã, thân tình; luôn phát huy truyền thống của gia đình cách mạng, chấp hành tốt mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tích cực lao động, sản xuất.

Chia tay chúng tôi ra về, mẹ Cược vẫy tay với nụ cười hiền hòa, phúc hậu. Những hi sinh thầm lặng, cao cả và thiêng liêng của mẹ đã tô thắm những phẩm chất, đức tính tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam, là những tấm gương sáng ngời về chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Mẹ sẽ sống mãi ngàn đời, vẫn tiếp thêm nguồn sức mạnh cho các thế hệ trẻ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay và mai sau.   
 

Phong Vân